0,66 mm ve Uçaktan Fırlayan Bir İnsan?

 0,66 mm ve Uçaktan Fırlayan Bir İnsan?
Okunuyor 0,66 mm ve Uçaktan Fırlayan Bir İnsan?

0,66 mm ve uçaktan fırlayan bir insan?

Uçaklar günümüzdeki en güvenilir ulaşım araçları. Uçakları bu kadar güvenilir yapan şey ise en ince ayrıntıların bile düşünülmesi ve hesaplanmasına bağlı. Ayrıca çok ciddi denetimlere de tabi kalan uçak bakım onarım süreçleri bizim daha güvenli uçmamızı sağlıyor. Bu kadar kontrol ve denetime rağmen göz ardı edilemeyecek şey ise insan faktörü. Uçakların uçuş öncesi kontrollerinde mühendislerin, uçuşun sorunsuz geçmesi açısından pilotların, kalkış ve inişlerin kazasız ve sorunsuz gerçekleşmesi için ise hava trafik kontrollerinin kurallara uyması ile kaza oranı en düşük ulaşım araçları olmaya devam ediyorlar. İnsan faktörü güvenli uçmamızı sağladığı gibi aynı zamanda gerçekleşen uçak kazalarında en önemli faktörlerinden biri. 

Yukarıda bahsettiğim gibi insan faktörü havacılık sektörünün en önemli etkenlerinden birisi. Uçaklar, uçuş sonrası ve öncesinde önemli bir dizi kontrollerden geçirilip, sonraki uçuşa hazırlanıyor. Bu kontrollerde belirli kurallar çerçevesinde gerçekleşiyor. Bu kontrollerde yapılacak en ufak bir hata uçuş güvenliğini tehlikeye atıyor.

 

5390 numaralı uçuşta ne oldu?

Bu yazımda bahsedeceğim 5390 numaralı uçuşta bir insan hatasının nelere neden olabileceğinin güzel bir örneği. 5390 numaralı uçuş British Airways’in 10 Haziran 1990 tarihinde İngiltere’nin Birmingham Havalimanı’ndan İspanya’nın Malaga Havaalanına gerçekleştirdiği uçuşun numarası. British Airways’in bu uçuşunda o dönemin modern uçaklarından birisi olan BAC One–Eleven kullanıyordu. 1963 yılında ilk uçuşunu yapan BAC One-Eleven, günümüzde kullanılan jet motorların temellerinden olan Rolls-Royce Spey’e sahipti. 

 

 

5390 numaralı uçuş

 

5390 numaralı uçuş

Uçak 81 yolcusu ve 6 mürettebatı ile küçük bir gecikmeyle 08:20 de Birmingham Havalimanı’ndan kalkışını gerçekleştirdi. Uçuş ekibi yıllardır birbiriyle uçuyordu ve çok iyi arkadaştı. Sadece Yardımcı Pilot Alastair Atchison, ekibe yeni katılmıştı. Kalkış sorunsuz gerçekleşmişti, havalandıktan 2 dakika sonra otomatik pilot devreye alındı ve ekip rutin işlemleri yapmaya devam etti. 

10. dakikadan itibaren ön cam sarsılmaya başladı ve 5390 numaralı uçuşun tarihe geçmesini sağlayacak olaylar silsilesi başladı. Şiddetli bir şekilde sarsılmaya başlayan ön cam 13. dakikada patlayarak dışarı fırladı. Uçaklar yolcu ve mürettebatın rahat nefes alması için uçak içi basıncı belirli bir seviyede tutuyor. Uçak yükseldikçe uçak içindeki basınç, uçak dışındaki basınçtan daha düşük oluyor. Bu nedenle ön cam patladığında 16000 feet yükseklikte bulunan uçakta, yüksek basınca sahip olan kokpitin içindeki her şey dışarı fırlamaya başladı. 

Camın patladığı anda kemerleri bağlı olmayan kaptan pilot Tim Lancaster’da ön camdan fırladı. Şans eseri dışarı fırlarken ayağı uçuş kontrollerine takıldığı için uçaktan tamamen fırlamaktan son anda kurtuldu. Yardımcı Pilot Alastair Atchison kemerleri takılı olduğu için hemen uçağı otomatik pilottan çıkardı ve kontrolü kendisi aldı. Kabin görevlilerini kokpite çağırdı. Kokpite gelen kabin görevlisi Nigel Ogden kaptan pilotu ayaklarından tutarak uçaktan tamamen fırlamasına engel oldu.

Yardımcı Pilot Alastair Atchison kaptan pilotun ayağının takılması nedeniyle 650 km hızla dalışa geçen uçağı kontrol etmeye çalıştı. Uçağın dalışa geçmesi ve yüksek hızla hareket etmesi kaptan pilota basınç uygulayarak uçağın gövdesine yapılmasını ağladı. Bu esnada yarımcı pilot Alastair Atchison uçağın kontrolünü almayı ve uçağı 300 km hıza düşürmeyi başardı. 

Kaptan pilot uçağın gövdesine yapışmış ve -17 derece sıcaklıkta uçağın dışında bilincini kaybetmiş bir şekilde duruyordu. Kokpitteki herkes, uçağın hızını kaybetmesi ile yan tarafa doğru kayan kaptan pilot Tim Lancaster’ın öldüğünü düşünüyordu. Bütün çabalara rağmen kaptan pilotu içeri çekemeyen, verdiği çabadan dolayı kolları yorulmaya başlayan ve soğuk hava nedeniyle vücudunda donmalar oluşan kabin görevlisi Nigel Ogden, kaptan pilotu bırakmayı önerdi. Baş komiser John Heward ve hava görevlisi Simon Rogers, kaptanı tutma görevini Nigel Ogden’den devraldı.Yardımcı pilot Alastair Atchison vücudu uçağın yan tarafına sarkmış olan kaptanı bırakmaları halinde kaptanın uçağın motorlarına yada kanatlarına çarpabileceğini düşündü. Bu uçağı ve tüm yolcuların hayatını tehlikeye atmak demekti.  Bu nedenle zor da olsa bu şekilde acil iniş yapmaya karar verdi. Southampton Havaalanına acil iniş yapmak için izin alan yardımcı pilot Alastair Atchison’ı bir zorluk daha bekliyordu. Yardımcı pilot Alastair Atchison bu piste daha önce inmemişti, 2500 metre olması gereken pist ise bu havaalaninda 1800 metre idi. Alastair Atchison tüm bu zorluklara rağmen pistten çıkmadan 08:55’te uçağı indirmeyi başardı. Acil durum görevlileri hemen müdahale etti ve ambulansla hastaneye kaldırıldı. Kaptan pilot Tim Lancaster sağ kolunda, sol baş parmağında ve sağ bileğinde donma, morarma, şok ve kırıklarla hayatta kalmayı başardı. Nigel Ogden’ın ise omzu çıkmış ve bir gözü soğuk hava nedeniyle donmuştu. Bu mucizevi uçuşta başka yaralanma olmamıştı. 

 

Peki cam neden Patladı?

Kaza sonrası tüm araştırmalar ön cama yoğunlaştı. Araştırmalarda Cholsey yakınlarında ön cam panelini ve onu sabitleyen 90 cıvatanın çoğu bulundu.12 Müfettiş, uçağın uçmadan 27 saat önce bakıma girdiğini tespit etti. Peki neredeyse 1 gün önce bakıma giren uçakta neden bu kaza yaşandı? Yapılanincelemede camın yerine takılmasında kullanılan cıvataların 84’ünün çap olarak 0,026 inç (0,66 mm) çok küçük olduğu fark edildi. 1 milimetreden daha küçük ve gözle fark edilmesi çok zor olan bu çap farklılığı bu kazanın nedeniydi.

Vida

Vida

Kazadan sonra ne oldu?

Kazadan sonra teknisyenlerin çalışma saatleri ve koşullarında iyileştirmeler yapıldı. 

Bu kazada  BAC One–Eleven uçağı camları dışarıdan takılıyordu. kazadan sonra uçak camlarının benzer bir kazaya sebebiyet vermemesi için içeriden takılmasına karar verildi. Günümüzde hala uçak camları içerden takılmaktadır.

Personelin iş yoğunluğunda deneyimlerini kullanarak teknik dokümanlara bakma gereği duymuyordu. Bu kazadan sonra prosedürlere birebir uyulması için önlemler alındı.

Uçak hurdaya çıktığı 2001 yılına kadar hizmet vermeye devam etti.

Kaptan pilot Tim Lancaster, beş aydan kısa bir süre sonra işine geri döndü. 2003 yılında emekli olana kadar British Airways’de uçmaya devam etti. Ticari pilotluktan emekli olana kadar EasyJet ile uçtu ve 2008’de emekli oldu.

Alastair Atchison, olaydan kısa bir süre sonra British Airways’den emekli oldu ve Jet2.com’a katıldı. Boeing 737-300 ve Boeing 737-33A gibi uçaklarla ticari uçuşlarına devam etti. 28 Haziran 2015 tarihinde 65. doğum gününde Alicante’den Manchester’a yaptığı son uçuşu sonrası emekli oldu.

 

Yorum Yap